discovery little bomb · mood of the page

«μόνο μου»

Απ’ τη στιγμή που γεννιέται το παιδί, που κόβεται ο ομφάλιος λώρος,μπαίνει σε μια διαδικασία ανεξαρτητοποίησης. Πόσο έτοιμος είναι ο γονιός γι’ αυτό το ρόλο; Πόσο για παράδειγμα είναι έτοιμος να δεχθεί ότι το πολυτιμότερο πράγμα που έχει στον κόσμο, δεν είναι κτήμα του,
δεν είναι η προέκταση του εαυτού του, αλλά είναι ένας ανεξάρτητος άνθρωπος που πρέπει να τον βοηθήσει να δομήσει την προσωπικότητά του;

Η εκπαίδευση του παιδιού αρχίζει από την ώρα που γεννιέται κι όσο πιο οργανωμένα γίνει αυτή η εκπαίδευση στο κομμάτι της συγκέντρωσης, της ανεξαρτησίας, των ορίων και στη διατήρηση και ανάπτυξη του εσωτερικού κινήτρου, τόσο πιο ομαλό κι εύκολο θα γίνει το πέρασμα στην ουσιαστική αφομοίωση της γνώσης. Μια από τις πρώτες αγαπημένες εκφράσεις του παιδιού είναι το μόνο μου. Εδώ μιλάει η εσωτερική του ανάγκη για προσωπική δραστηριότητα, που του χρειάζεται για την ομαλή εξέλιξή του. Η βοήθειά μας συνίσταται να του δώσουμε τη δυνατότητα να δρα και να κινείται όσο το δυνατό μόνο του και μόνο όταν το ίδιο ζητά βοήθεια, να επεμβαίνουμε. Ας το αφήσουμε να φάει μόνο του, να ντυθεί μόνο του, να κινηθεί ελεύθερα στο χώρο μέσα κι έξω από το σπίτι, να τρέξει, να παίξει το ίδιο με τα παιχνίδια του. Ας είμαστε απλά διακριτικά κοντά του. Είναι το άγχος της ελληνίδας μαμάς ότι κανένα παιδί δεν μπορεί
να φάει μόνο του. Θεωρούμε το παιδί μας μικρό κι ανίκανο να ντυθεί, ή δεν έχουμε την υπομονή να το περιμένουμε καθώς όλα κινούνται στο δικό μας χρόνο! Φοβόμαστε ότι εάν τρέξει, θα χτυπήσει, εάν σκαρφαλώσει, θα πέσει κι αυτό του το επισημαίνουμε πριν ακόμη κάνει την κίνηση, χωρίς να το αφήσουμε να το δοκιμάσει. Ξέρουμε καλύτερα από το ίδιο πότε κρυώνει και πότε ζεσταίνεται κι
αδιαφορούμε εντελώς για τις διαμαρτυρίες του. Δεν ακούμε τις επιθυμίες του, γιατί εμείς ξέρουμε πάντα τι συμβαίνει. Εδώ θα σας παραθέσω μια προσωπική εμπειρία: ένα παιδί με είχε ρωτήσει:
Γιάννα πεινάω; – Πού να ξέρω ότι πεινάς; – Η γιαγιά μου ξέρει πάντα. Παίρνουμε το παιδί μας πάντα αγκαλιά όταν βιαζόμαστε να πάμε κάπου και η ζωή του είναι πάντα προσαρμοσμένη όχι στους δικούς του ρυθμούς, αλλά στους δικούς μας. Κι ενώ θεωρούμε ότι η δική μας ζωή είναι προσαρμοσμένη στο παιδί μας, κι ότι έχουμε εγκαταλείψει τα πάντα για να το υπηρετούμε, κάποιες φορές χάνουμε την υπομονή μας, εκνευριζόμαστε, νιώθουμε ότι έχουμε ξεπεράσει τα όριά μας και
τότε βλέπουμε το καμάρι μας, την αγάπη μας, ως τύραννο και τιμωρίαμας. Και ξεσπάμε με φράσεις: δε σ’ αντέχω άλλο, δε σε μπορώ, θα σηκωθώ να φύγω κλπ. Πολλές φορές, τις φράσεις αυτές τις ακολουθεί λεκτική ή και σωματική βία με διάφορες τιμωρίες ή και το ξύλο σε κάποιες περιπτώσεις. Το ίδιο το παιδί γίνεται αποδέκτης και της υπερπροστασίας μας και της τιμωρίας μας. Όλα αυτά συμβαίνουν γιατί το παιδί μας δεν το ακούμε, ξεχνάμε τις ανάγκες του.
«Μόνο μου!»
Κι ενώ θέλουμε το παιδί να μεγαλώνει με όρια, με συνέπεια κι εμπιστοσύνη προς τον ενήλικα, εν τούτοις καταλήγει να εμφανίζεται ο  ενήλικας σαν ένας άδικος τιμωρός στα μάτια του.
Μια ακόμη σύγχυση στο ρόλο του γονιού προς το παιδί είναι ακριβώς αυτό: το θέμα των ορίων και της ελευθερίας.

Τα όρια είναι απαραίτητα να τίθενται στην ηλικία αυτή και τα έχει ανάγκη το παιδί. Χρειάζεται
εξωτερική δόμηση αρχικά για να δομήσει στη συνέχεια το εσωτερικό του εγώ. Ενώ είναι απολύτως απαραίτητα σε αυτές τις ηλικίες, ο γονιός τις περισσότερες φορές αδυνατεί να διακρίνει τη διαφορά
ανάμεσα στην ελευθερία που πρέπει να έχει το παιδί και στην ασυδοσία. Η ελευθερία πάντοτε περνά μέσα από την πειθαρχία. Όμως,πολλές φορές παρατηρείται να μην μπορεί να βάλει καθόλου τα όρια
στο παιδί του, επειδή κι εκείνος ως ενήλικας αδυνατεί να θέσει τα δικά του προσωπικά όρια. Φοβάται ότι εάν του θέσει τα όρια, θα γίνει καταπιεστικός και θα δημιουργήσει προβλήματα στο χαρακτήρα και την προσωπικότητα του παιδιού, ενώ ήδη αυτό το έχει κάνει, με το να το αφήνει ασύδοτο, λέγοντας: παιδί είναι, άστο να κάνει ό,τι θέλει.
Η Μ. Μοντεσσόρι έλεγε ότι ένα ποτάμι δε θα έφτανε ποτέ στη θάλασσα εάν δεν υπήρχαν οι όχθες. Και για τα παιδιά οι όχθες είναι όρια που πρέπει να θέτουν οι ενήλικες και πρώτα απ’ όλα οι γονείς.
Στην ηλικία των 2 ετών, οι γονείς καλούνται να διαλέξουν αν βέβαια έχουν αυτήν την πολυτέλεια- τον κατάλληλο χώρο φιλοξενίας για το παιδί τους. Με ποια κίνητρα και με ποια κριτήρια γίνεται αυτή η επιλογή; Επειδή η μητέρα εργάζεται και δεν υπάρχει κάποιος σπίτι να το προσέχει; Είναι μόνο θέμα πρακτικής ανάγκης; Ή είναι και η περίοδος ειδικής ευαισθησίας που καλεί το παιδί να βρεθεί σε ένα
επιστημονικά οργανωμένο περιβάλλον για ν’ αναπτύξει τις εν δυνάμει ικανότητές του; Συνήθως όμως, ο γονιός αναζητά έναν παιδικό σταθμό, που δε γνωρίζει ή δε λειτουργεί με βάση τα αναπτυξιακά στάδια και τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού, με αποτέλεσμα συχνά η επιλογή να
προσβάλει το παιδί και τελικά να επιδρά αρνητικά στην ομαλή ανάπτυξή του. Αυτό που κυρίως αναζητά ο γονιός είναι η ασφάλεια, η εξυπηρέτηση, εάν το ταΐζουν, εάν το αλλάζουν, εάν το διασκεδάζουν αρκετά, ώστε να παραμείνει χαρούμενο μέχρι που αργά το απόγευμα θα έρθει να το πάρει. Την ίδια στιγμή, η συνέχεια στο σπίτι είναι γεμάτη υπερπροστασία, τιμωρία, επαίνους, έλεγχο για το τι έκανε όλη την ημέρα στο σχολείο, εάν πέρασε καλά, κριτική, απόρριψη,αντιφάσεις που μόνο στην ομαλή εξέλιξη προσωπικότητας δεν οδηγούν.Όταν το παιδί φτάσει στην ηλικία του Δημοτικού, από κει που άκουγε εντολές τύπου ντύσου, φάε, πλύσου, παίξε, ακούει τώρα
διάβασε – γράψε. Πώς όμως να διαβάσω μόνο μου, που μέχρι τώρα δεν έχω κάνει τίποτε απολύτως μόνο μου; Που δεν έχω μάθει πώς γίνεται αυτό; Και ποιος είναι ο ρόλος του γονιού τώρα, όταν το παιδί του πρέπει πλέον ν’ ανταποκριθεί στο γνωστικό κομμάτι που εκείνος θεωρεί αναγκαίο, καθώς το Δημοτικό αποτελεί γι’ αυτόν το πρώτο βήμα για την επιτυχή είσοδο στο Πανεπιστήμιο;
Όταν ο γονιός συνειδητά επιλέξει τη μοντεσσοριανή αγωγή για το Δημοτικό, ο ρόλος του δεν μπορεί να είναι να διαβάζει το παιδί του το απόγευμα, να το ελέγχει και να το συγκρίνει με τις επιδόσεις άλλων συνομηλίκων του. Δε θα πρέπει άμεσα να ελέγχει εάν το παιδί του κατέκτησε τη διδακτέα ύλη. Δεν είναι ο ρόλος του να παρεμβαίνει στη μαθησιακή διαδικασία, όπως τουλάχιστον κακώς την εννοούσε ο ίδιος στην παραδοσιακή εκπαίδευση που έχει λάβει. Ζητούμενο είναι το παιδί να αποκτήσει υπευθυνότητα, να ξέρει τις υποχρεώσεις του για το σχολείο, να βρίσκει τη χαρά της δημιουργίας χωρίς την απειλή του βαθμού και χωρίς το εξωτερικό κίνητρο αν είσαι καλός μαθητής, αν πάρεις 10, θα σου πάρω ό,τι θέλεις κλπ, αλλά έχοντας χτίσει πάνω σε μια προσωπικότητα που βρίσκει την ευχαρίστηση στο να δημιουργεί πράγματα για εκείνο, ν’ αναπτύσσεται πνευματικά και ν’ ανταγωνίζεται όχι τους συμμαθητές του, αλλά τις ίδιες του τις αδυναμίες, τον εαυτό
του. Θα πρέπει ο γονιός να επεμβαίνει και να παρεμβαίνει μόνο σε θέματα αγωγής. Κι όταν με ρωτούν οι γονείς: Τι πρέπει να κάνω εγώ εάν τελικά φέρω το παιδί μου σε σας;, η πρώτη απάντηση που παίρνουν είναι: Τίποτε όσον αφορά τη γνωστική εξέλιξη του παιδιού, τη μαθησιακή διαδικασία και τις υποχρεώσεις που έχει το παιδί απέναντι στο σχολείο. Στο σπίτι το παιδί αποκτά άλλες δεξιότητες καθώς παίζει, ασχολείται με δημιουργικές δραστηριότητες (που δεν πρέπει να είναι,
βέβαια, ένας σωρός δραστηριοτήτων σε αμφιβόλου ποιότητας κέντρα που η μια διαδέχεται την άλλη), κυρίως όμως συμμετέχοντας στην οικογενειακή ζωή, σαν ισότιμο μέλος της. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί δομεί την προσωπικότητά του κι αναπτύσσεται πνευματικά. Προκύπτει όμως το ερώτημα: Όλοι οι γονείς μπορούν να υποστηρίξουν τη μοντεσσοριανή αγωγή; Εάν με ρωτούσατε αν όλα τα παιδιά μπορούν να φοιτήσουν σ’ ένα μοντεσσοριανό σχολείο, θα σας απαντούσα χωρίς δεύτερη σκέψη ναι.Για τους γονείς όμως, δεν ισχύει αυτό.

Απόσπασμα απο :
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΗ ΑΓΩΓΗ
Γιάννα Καλησπέρη
Ψυχολόγος, Πρόεδρος Μοντεσσοριανής Σχολής Αθηνών Μ. Γουδέλη
Α.Ε., Υπεύθυνη Παιδαγωγικών θεμάτων της Σχολής & μέλος Ιδρύματος
Μ. & Σ. Γουδέλη

Τα  υπόλοιπα Πρακτικά του συνεδρίου μπορείτε να τα βρείτε εδώ ΠΡΑΚΤΙΚΑ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s